Bureau Waardenburg
Varkensmarkt 9
4101 CK Culemborg
T: 0345 512710
e-mail buwa

Paars water in Zeeland
U bevindt zich hier:

Paars water in Zeeland

Foto 1: De poel bij Terneuzen in december 2020 (Foto: Johan Calle, Stichting Landschapsbeheer Zeeland)
Foto 2: De paarse drijflaag van Pannus leloupii (Foto: Conny van der Staal, eigenaar van de poel)

 

Planktothrix rubescens

Maar wat belangrijker is: Planktothrix rubescens is een soort die vooral voorkomt in diepere meren. In de zomer houdt hij zich op in de spronglaag en in voor- en najaar, als de waterkolom mengt, kan hij rode drijflagen veroorzaken. Soms gebeurt dat al in februari; zijn optimale groeitemperatuur ligt rond
15 oC (Oberhaus et al. 2007). Het is niet een soort die je in een ondiepe poel verwacht. Zelf dachten we aan de purperzwavelbacterie Chromatium okenii. In wateren met een slechte zuurstofhuishouding, zoals voedselrijke sloten of stadswateren met een dikke sliblaag en weinig doorspoeling, kan deze bacterie zich tot hoge dichtheden ontwikkelen en het water een paarse kleur geven. Om zeker te zijn van onze diagnose vragen we om een monster te sturen van het paarse goedje en ontvangen er twee. Het eerste monster is inderdaad een monocultuur van Chromatium okenii

 

Monster 1: Chromatium okenii

Chromatium okenii
2S als elektronendonor en produceren ze geen zuurstof maar zwavel (S). Dit wordt opgeslagen in granula in de cel en kan verder geoxideerd worden tot sulfaat (SO4). Ze kunnen zich dus alleen ontwikkelen in wateren waar voldoende H2

Foto 3: Chromatium okenii uit een sloot in Middelburg, december 2020 (Foto: Ronald Bijkerk)

 

Monster 2: Pannus leloupii

Pannus-achtige koloniestructuur en de gelijkenis met Pannus leloupiiCoelosphaerium leloupiiPannusSphaerocavum, dat zij enkele jaren geleden op grond van DNA-onderzoek en morfologische criteria weer als een vorm van Microcystis beschouwen (Rigonata et al. 2017). Ton Joosten (2006) suggereert dat Pannus leloupii geen blauwalg is, maar een purperzwavelbacterie, nauw verwant en wellicht identiek aan Lamprocystis roseopercicina.

Zeldzame soort?

Pannus leloupii Lamprocystis, SphaerocavumPannus leloupiiPannus leloupii zich op aan het wateroppervlak (neuston). Ook op foto 1 en 2 is te zien dat de paarse vlokken zich in de poel in Zeeland aan het wateroppervlak bevinden. Kufferath (1950) geeft enkele waterkwaliteitsgegevens van de typelocatie. Dit meertje werd gevoed door water uit de omliggende weilanden, waar schapen liepen. Op de bodem bevond zich veel rottende, plantaardige detritus en er hing een geur van H2S. Pannus leloupii was aanwezig van oktober 1948 tot mei 1949. De waterkwaliteitsgegevens wijzen op zeer hard, hypereutroof water, met een verhoogd sulfaatgehalte. Ook in de poel bij Terneuzen was op de bodem een dikke laag grof en fijn organisch materiaal aanwezig. Verdere bijzonderheden over het milieu van de twee paarse wateren in Zeeland weten wij nu nog niet.

Tabel 1: Enkele waterkwaliteitsgegevens van de typelocatie van Pannus leloupii (bron: Kufferath 1950)

Literatuur

Sphaerocavum, a new genus of planktic Cyanobacteria from continental water bodies in Brazil. Algol Studies 109: 79-92.

Gerasymova OV (2009) Cyanoprokaryota of the water bodies of Dniprovsko-Orilsky Natural Reserve (Ukraine). Algologia 19(2): 186-198. (in het Russisch)To the taxonomy of chroococcal genus Pannus Hickel 1991 (Cyanophyta/Cyanobacteria). Algol Studies 69: 1-10.

Joosten AMT (2006) Flora of the blue-green algae of the Netherlands. I. The non-filamentous species of inland waters.Cyanoprokaryota. 1. Teil : Chroococcales. 19(1), Gustav Fischer Verlag, Stuttgart. 548 pp.

Kufferath H (1950) Bulletin de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique, Biologie 26(3): 2-22.

Oberhaus L, Briand J-F, Leboulanger C, Jacquet S & Humbert J-F (2007) Comparative effects of the quality and quantity of light and of temperature on the growth of Planktothrix agardhii and P. rubescensSphaerocavum: a coccoid morphogenus identical to Microcystis in terms of 16S rDNA and ITS sequence phylogenies. Hydrobiologia 811: 35-48.

Met dank aan Joan van der Velden en Johan Calle van Stichting Landschapsbeheer Zeeland.

Voor meer informatie neemt u contact op met: